Het nieuwe werken, met zelfstandigen

Al eerder schreef ik over zelfstandigen en het nieuwe werken, wat mij betreft een onderbelicht onderwerp op dit moment. In de interviews voor Werken Nieuwe Stijl (affiliate link) kwam dit onderwerp eigenlijk alleen aan bod bij Ronald van den Hoff en Marielle Sijgers. Bij veel organisaties is dit een relatief non onderwerp, ondanks dat Henny van Egmond aangaf dat bijna 1/3 van alle Rabobank medewerkers niet bij de Rabobank op de loonlijst staan.

Allemaal leuk en aardig hoor ik veel mensen denken, maar niet zo praktisch, te duur en welke organisatie doet dit nu? Veel bedrijven zien het inhuren van zelfstandigen namelijk als een ‘last resort’ omdat die specifieke kennis alleen bij een ZP’er is bijvoorbeeld. Niet elke organisatie echter, een mooi voorbeeld hiervan is TNT Post.

Zelfstandige pakketbezorgers

Als frequent online besteller viel het mij op dat ik met grote regelmaat busjes voor mijn deur had waarop niet stond: TNT post, maar ‘wij rijden in opdracht van TNT post’. Ook viel het me op dat de bestellingen meestal rond etenstijd, in ieder geval na zes uur, bezorgd worden. Eerst dacht ik: dat heeft TNT netjes geregeld dat ze dat in de CAO kregen, maar dat zinnetje deed mij anders vermoeden.

Wat blijkt? Het is in ons land vaak niet mogelijk om met vakbonden een voor het bedrijf acceptabel akkoord te sluiten als je naar werktijden kijkt. Je krijgt het als bedrijf, zoals TNT, gewoon niet voor elkaar om pakket bezorgers vooral in de avond te laten rijden. In loondienst is dat een onacceptabele eis voor vakbonden, die ‘het nieuwe werken’ graag promoten zolang het tussen 9 en 5 is.

De kosten van steeds opnieuw aanbellen terwijl er niemand thuis is, werden echt te groot. Het gros van Nederland werkt immers niet zo flexibel en als je flexibel werkt wil dat niet zeggen dat je thuis werkt. Daarnaast streeft TNT naar een duurzaam imago en steeds voor niets op-en-neer rijden is niet echt duurzaam of goed voor het milieu.

Dus heeft TNT gekozen voor het outsourcen van de bezorging van de pakketjes. Deze bezorgers zijn nu niet meer in dienst van TNT en hebben dus geen CAO. Het zelfstandigenschap zet hen er toe aan zo efficiënt mogelijk te werken, dus worden de pakketjes tussen 6 en 7 doorgaans geleverd. Het mooie is dat hiermee een stabiele basis wordt gelegd voor een hele nieuwe bedrijfstak van bezorgers waarmee een win-win situatie ontstaat.

Zelfstandigen als integraal onderdeel van een bedrijf

Mooi aan deze casus vind ik persoonlijk dat de zelfstandige ondernemers in dit geval een integraal onderdeel zijn geworden van het bedrijf. Het hele proces staat of valt met deze mensen en de machtsposities van beide zijn relatief beperkt. TNT kan niet zomaar zonder de bezorgers, maar TNT is wel machtig genoeg om zich niet uit te laten knijpen.

Het heroverwegen van de bedrijfskolom en deze mogelijk iets opknippen is volgens mij ook onderdeel van Het Nieuwe Werken. De zelfstandige die deels gebonden is aan de organisatie, maar daarnaast ook zijn vrijheid heeft, hoeft niet enkel op projectbasis te werken.

Mooi is ook om te zien dat dit niet alleen voor kenniswerkers hoeft te gelden, maar dat in veel gevallen zelfstandigen ook voor uitvoerende beroepen zoals pakketbezorger rendabeler kunnen zijn. De afweging is dus niet enkel fee vs salaris, maar ook de omstandigheden er omheen.